Umur Özer

Ali Hamaney, 1989’dan itibaren İran İslam Cumhuriyeti’nin “rehber” makamını elinde tutan ve rejimin ikinci büyük dönemiyle özdeşleşen bir figürdür. Humeyni devrimi başlatmış; Hamaney ise devrimin devletleşme safhasını yönetmiştir.

Yüzyıl Savaşları’nın başlangıcı çoğu anlatıda 1337 yılına tarihlendirilir; ancak bu tarih bir patlamadan ziyade uzun süredir biriken feodal ve hanedani gerilimlerin açık bir savaşa dönüşmesini işaret etmektedir.

Uzun Bıçaklar Gecesi adıyla geçen meşhum hadise, iktidarın kendi iç yapısını yeniden düzenlediği ve devrimci hareketin devlet aygıtına dönüştüğü kritik bir eşiği görünür kılmıştır.

Bu yazımızda, 627 Ninova Savaşı’nı tek başına bir meydan muharebesi olarak ele almak yerine, Doğu Roma–Sasani rekabetinin ulaştığı yapısal sınırları ve geç antik dünyanın kapanış sürecini anlamaya yönelik bir dönüm noktası olarak değerlendirmeye çalışacağız.

Ragnar Lothbrok adı, erken Orta Çağ Avrupa’sında net biçimde izlenebilen tarihsel bir figür şeklinde karşımıza çıkmaz. Onu anlatan metinler, çağdaş kroniklerden çok daha sonra derlenmiş İskandinav sagalarına, şiir geleneğine ve parçalı hafıza kırıntılarına dayanmaktadır.

Altın Orda Devleti, ani bir siyasi kararın ya da tek bir askeri zaferin ürünü olarak ortaya çıkmamıştır. Kuruluş, Moğol İmparatorluğu’nun genişleme süreci içinde, Cuci ulusunun Batı’ya yönelen hareketinin kalıcı bir siyasal yapıya dönüşmesiyle gerçekleşmiştir. Bu nedenle Altın Orda’yı anlamak için önce Cengiz Han sonrası Moğol dünyasında oluşan güç dağılımına bakmak gerekir.

İran’da son yıllarda tekrar eden protesto dalgaları, yüzeyde birbirinden kopuk tepkiler izlenimi verse de, daha derinde süreklilik arz eden bir toplumsal gerilime işaret eder.

Roma siyasal kültüründe askeri başarı hiçbir zaman, kendi başına yeterli bir sonuç olarak değerlendirilmemiştir. Savaş alanında elde edilen galibiyet, Roma açısından ancak şehir içinde anlam kazandığı ölçüde değer taşımıştır.

Amerika Birleşik Devletleri, 2026 yılı itibarıyla Venezuela’ya yönelik müdahale pratiğinde niteliksel bir eşik aşımı sergilemektedir. Caracas’ta yürütülen askeri nitelikli bir operasyon sonucunda Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro, eşi Cilia Flores ile birlikte ABD güçlerinin fiilî kontrolüne girmiş ve ülke dışına çıkarılmıştır. Bu gelişme, iki ülke arasındaki uzun süreli gerilimi yalnızca yoğunlaştırmakla kalmamakta; aynı zamanda devlet egemenliği, kuvvet kullanımı ve p

Hülagü Han, 13. yüzyıl Avrasya tarihinin en sert kırılma noktalarından birinde karşımıza çıkmaktadır:

19.yüzyılın ortasına gelindiğinde Japonya’nın uzun süredir korunmuş olan iç dengesi görünür bir biçimde çatlamış durumdadır. Edo yönetiminin içe kapanık ve muhafazakar siyaseti, ülkeyi okyanus ötesinden gelen güçlerin teknolojik üstünlüğü karşısında giderek etkisiz hale getirmiştir.

VIII. yüzyıl eşiğinde Akdeniz’in batısında oluşan siyasal atmosfer, yeni askeri hareketlere yön veren kritik bir çerçeve sunar. Kuzey Afrika’da kurulan Emevi hakimiyeti, geniş kıyı kuşağı boyunca istikrarlı bir idari örgütlenme geliştirmiştir. Garnizonlar arası hiyerarşi, Berberi birliklerin katkısıyla güçlenir ve Cebelitarık çevresinde toplanan orduların sefer kapasitesini artırır. Bu düzen, İber yarımadasına yapılacak harekatın stratejik temellerini sağlar.

Clovis ise, askeri kabiliyet ve siyasi sezgiyi ustalıkla harmanlayarak yeni bir hanedan düzeni kurmuştur. Merovenj hanedanı, onun açtığı hat üzerinden kalıcı bir yapıya dönüşecek ve Galya coğrafyasındaki dağınık güç merkezleri kısa sürede tek bir egemenlik odağı altında bütünleşecektir

Marcus Aurelius’un yönetim anlayışı, dönemin Roma siyasetinde nadir görülen bir derinlik taşır. Onun düşünsel altyapısı, salt entelektüel bir uğraş değil; devlet idaresinin temeline yerleşmiş bir dünya görüşüdür.

Cumhuriyet, basitçe ifade etmemiz gerekirse, insanın iradesine duyulan güvenin siyasal ifadesidir. Bu bağlamda egemenliğin kişisel otoritelerden alınarak halka verilmesi, tarih boyunca yaşanmış en köklü dönüşümlerden biridir. Mezkur kavram, yönetimin kaynağını soy, unvan ya da kutsal meşruiyetlerde değil; insanın ortak aklında ve vicdanında arar.

Dördüncü yüzyılın sonlarından itibaren Roma İmparatorluğu, kendi iç dinamiklerinin ağırlığı altında yavaş bir çözülme sürecine girmiştir. İdari sistemin genişliği, artık taşıdığı işlevi yerine getirecek kapasiteden uzaktadır. Diocletianus ve Konstantinus'un reformları, başlangıçta merkeziyetçi bir istikrar yaratsa da; zaman içerisinde bürokratik kademelerinin çoğalmasına neden olmuş ve bu da karar alma mekanizmalarını hantallaşmasına sebebiyet vermiştir.

İnanç kavramı, insanlık tarihinin en eski düşünsel alanlarından biridir; ancak her dönemde aynı anlama gelmemiştir. İlkel toplumlarda inanç, çoğunlukla doğa güçleri karşısında duyulan korku ve bağlılık biçiminde tezahür ederken; zamanla bu bağlılık, ahlaki sorumluluk ve bilinçli seçim boyutuna evirilmiştir

İstanbul, tarihin kendini görünür kılmak için seçtiği yerdir. Her çağ, bu topraklara kendi katmanını bırakmış ve şehir, yüzyıllar boyunca silinmeyen bir palimpsest misali anıları, kendi benliğinde biriktirmiştir. Bugün hâlâ bir sokakta yürürken adımlarınız Roma taşına, gölgeniz Bizans duvarına, sesiniz ise Osmanlı avlusuna dokunur.

Fransız Devrimi, modern siyasal düşüncenin hem en büyük ideali hem de en derin trajedisidir. Bu trajedinin merkezinde yer alan Maximilien Robespierre ise, devrimi rejim değişiminin ötesinde, insan doğasının ve toplumsal ahlakın köklü dönüşümü olarak kavrayan az sayıda figürden biridir.

17.yüzyıl Avrupa’sı, siyasal otoritenin teolojik temellerden koparak dünyevi düzlemde yeniden inşa edildiği bir dönem olarak karşımıza çıkmaktadır. Mezkur dönüşümün en çarpıcı örneği ise, Fransa Kralı XIV. Louis’nin yarattığı mutlakiyetçi düzendir. Louis’nin iktidarı, krallığın sınırlarını aşan simgesel bir sistem olarak işlemiş ve devlet, kralın iradesinde cisimleşen bir bütünlüğe dönüşmüştür

21.yüzyılın siyasal manzarası, bir yandan küreselleşmenin yarattığı kırılmalarla sarsılırken diğer yandan “halkın sesi”ni temsil ettiğini iddia eden yeni lider tiplerinin yükselişine sahne olmuştur. Bu liderler, geleneksel popülizmin sınırlarını aşarak politik meşruiyeti ilahi bir temele oturtma eğilimi göstermektedir. Artık popülizm, seküler bir halk söyleminden ibaret değildir; kutsalın diliyle yoğrulmuş yeni bir ideolojik biçim olarak karşımıza çıkmaktadır.

İmparatorlukların tarih sahnesindeki varlığı, yalnızca askeri fetihlerin ve siyasal otoritenin gücüyle açıklanamaz. Roma’dan Osmanlı’ya uzanan örnekler, imparatorlukların yükseliş kadar çöküş süreçlerinin de karmaşık ve çok katmanlı dinamiklerle şekillendiğini göstermektedir. Bu süreçler, belirli bir anda patlak veren olaylarla sınırlı kalmamış ve uzun vadeli bir çözülmenin sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

Son günlerde uluslararası siyaset gündemini meşgul eden en dikkat çekici gelişmelerden biri kuşkusuz, Tom Barrack’ın Concordia zirvesinde yaptığı “Erdoğan’a istediği meşruiyeti vereceğiz” yönündeki açıklaması. Bu ifade, kimilerine göre diplomatik nezaket sınırlarını aşan ve doğrudan iktidarın temel dayanağına işaret eden bir ağırlık taşırken; kimilerine göre ise Erdoğan iktidarının toplum ve beynelmilel çevreler nezdinde kabul görmesiyle de ilgilidir.

"Tanrım, bana değiştiremeyeceğim şeyleri kabullenmek için kuvvet, değiştirebileceğim şeyler için cesaret ve bu ikisini birbirinden ayırmak için akıl ver ..." Günümüz insanı; hızla akan zamanın, ekonomik kaygıların, sürekli değişkenlik gösteren iş hayatının ve dijital çağın getirdiği dikkat dağınıklığının içinde giderek daha fazla stres altında yaşamaktadır.